🌍 บทที่ 1: รู้จักตลาด Forex

Pip, Lot, Spread & Leverage

คำศัพท์พื้นฐานที่ต้องรู้ก่อนเริ่มเทรด

18 นาทีบทเรียนที่ 3

Pip คืออะไร

Pip ย่อมาจาก "Percentage in Point" หรือ "Price Interest Point" เป็นหน่วยวัดการเปลี่ยนแปลงราคาที่เล็กที่สุดในตลาด Forex

กฎหลักของ Pip

สำหรับคู่เงินส่วนใหญ่: 1 Pip = การเปลี่ยนแปลงทศนิยมตำแหน่งที่ 4 (0.0001)
สำหรับคู่เงินที่มี JPY: 1 Pip = การเปลี่ยนแปลงทศนิยมตำแหน่งที่ 2 (0.01)

ตัวอย่างการนับ Pip

คู่เงินทั่วไป (EUR/USD, GBP/USD, AUD/USD):

EUR/USD เปลี่ยนจาก 1.0850 เป็น 1.0860 การเปลี่ยนแปลง = 0.0010 = 10 pips

GBP/USD เปลี่ยนจาก 1.2500 เป็น 1.2535 การเปลี่ยนแปลง = 0.0035 = 35 pips

คู่เงินที่มี JPY (USD/JPY, EUR/JPY, GBP/JPY):

USD/JPY เปลี่ยนจาก 149.50 เป็น 149.80 การเปลี่ยนแปลง = 0.30 = 30 pips

EUR/JPY เปลี่ยนจาก 162.00 เป็น 161.75 การเปลี่ยนแปลง = 0.25 = 25 pips

วิธีจำง่าย ๆ: คู่เงินปกตินับจากทศนิยมตำแหน่งที่ 4 คู่เงิน JPY นับจากทศนิยมตำแหน่งที่ 2

Pipette คืออะไร

โบรกเกอร์สมัยใหม่หลายแห่งแสดงราคาด้วยทศนิยมเพิ่มอีก 1 ตำแหน่ง เรียกว่า Pipette หรือ Fractional Pip

คู่เงินทั่วไป: แสดง 5 ตำแหน่งทศนิยม (เช่น 1.08503)
คู่เงิน JPY: แสดง 3 ตำแหน่งทศนิยม (เช่น 149.503)

EUR/USD = 1.08503
                ^--- ตัวเลขสุดท้ายคือ Pipette
           ^^^^---- 4 ตำแหน่งแรกหลังจุดคือ Pip
1 Pipette = 0.1 Pip = 1/10 ของ Pip

Pipette ช่วยให้การแสดงราคาแม่นยำมากขึ้น และช่วยให้โบรกเกอร์เสนอ Spread ที่แคบขึ้น

วิธีคำนวณมูลค่า Pip (Pip Value)

มูลค่าของ 1 Pip ขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัย:

1. คู่เงินที่เทรด
2. ขนาด Lot ที่เทรด
3. สกุลเงินในบัญชีของคุณ

สูตรคำนวณ

Pip Value = (0.0001 / อัตราแลกเปลี่ยน) x ขนาด Lot
สำหรับคู่เงิน JPY:
Pip Value = (0.01 / อัตราแลกเปลี่ยน) x ขนาด Lot

ตัวอย่างคำนวณ

EUR/USD (บัญชี USD) — 1 Standard Lot:

เนื่องจาก Quote Currency เป็น USD การคำนวณง่ายมาก:

Pip Value = 0.0001 x 100,000 = $10 ต่อ pip

USD/JPY ที่ราคา 149.50 (บัญชี USD) — 1 Standard Lot:

Pip Value = (0.01 / 149.50) x 100,000 = $6.69 ต่อ pip

ตารางมูลค่า Pip ง่าย ๆ (สำหรับบัญชี USD)

| Lot Size | EUR/USD | USD/JPY (โดยประมาณ) |
|---|---|---|
| Standard (100,000) | $10 / pip | ~$6.50-7.00 / pip |
| Mini (10,000) | $1 / pip | ~$0.65-0.70 / pip |
| Micro (1,000) | $0.10 / pip | ~$0.065-0.07 / pip |

Tip: สำหรับคู่เงินที่ Quote Currency เป็น USD (เช่น EUR/USD, GBP/USD) มูลค่า Pip คงที่ง่ายต่อการคำนวณ แต่คู่เงินที่ USD เป็น Base (เช่น USD/JPY) มูลค่า Pip จะเปลี่ยนตามอัตราแลกเปลี่ยน

Lot Size (ขนาดการซื้อขาย)

Lot คือหน่วยวัดขนาดของ Position ที่เปิดในตลาด Forex มี 4 ขนาดหลัก:

ตารางเปรียบเทียบ Lot Sizes

| ประเภท | จำนวนหน่วย | มูลค่า Pip (EUR/USD) | เหมาะกับ |
|---|---|---|---|
| Standard Lot | 100,000 units | $10 / pip | เทรดเดอร์มืออาชีพ เงินทุนมาก |
| Mini Lot | 10,000 units | $1 / pip | เทรดเดอร์ที่มีประสบการณ์ |
| Micro Lot | 1,000 units | $0.10 / pip | มือใหม่ เงินทุนน้อย |
| Nano Lot | 100 units | $0.01 / pip | ฝึกซ้อม ทดสอบกลยุทธ์ |

ตัวอย่างเปรียบเทียบความเสี่ยง

สมมติราคาเคลื่อนที่ไป 50 pips ในทิศทางที่คุณเปิด Position:

Standard Lot: 50 pips x $10  = $500 กำไร (หรือขาดทุน)
Mini Lot:     50 pips x $1   = $50  กำไร (หรือขาดทุน)
Micro Lot:    50 pips x $0.10 = $5   กำไร (หรือขาดทุน)
Nano Lot:     50 pips x $0.01 = $0.50 กำไร (หรือขาดทุน)

คำแนะนำสำหรับมือใหม่: เริ่มจาก Micro Lot (0.01 lot) ก่อนเสมอ เพราะแม้เทรดผิดทาง 100 pips คุณก็ขาดทุนแค่ $10 ทำให้มีเวลาเรียนรู้โดยไม่สูญเสียเงินมาก

Spread คืออะไร

Spread คือส่วนต่างระหว่างราคา Bid (ราคาขาย) และ Ask (ราคาซื้อ) เป็นต้นทุนหลักในการเทรด Forex

Bid vs Ask Price

EUR/USD
Bid: 1.08500   (ราคาที่คุณ "ขาย" ได้)
Ask: 1.08512   (ราคาที่คุณ "ซื้อ" ได้)
Spread = 1.08512 - 1.08500 = 0.00012 = 1.2 pips

Bid Price: ราคาที่ตลาดพร้อมซื้อจากคุณ (ราคาที่คุณขายได้)
Ask Price: ราคาที่ตลาดพร้อมขายให้คุณ (ราคาที่คุณซื้อได้)
Ask สูงกว่า Bid เสมอ

ทำไม Spread สำคัญ

เมื่อคุณเปิด Position ใหม่ คุณเริ่มต้นด้วยการ ขาดทุนเท่ากับ Spread ทันที เช่น ถ้า Spread EUR/USD = 1.2 pips คุณต้องทำกำไรอย่างน้อย 1.2 pips ก่อนจึงจะเริ่ม "เท่าทุน"

Fixed Spread vs Variable (Floating) Spread

Fixed Spread:

Spread คงที่ไม่เปลี่ยนแปลง

มักพบในโบรกเกอร์ Market Maker

ข้อดี: คาดเดาต้นทุนได้

ข้อเสีย: มักสูงกว่า Variable Spread ในสภาวะปกติ

Variable (Floating) Spread:

Spread เปลี่ยนแปลงตามสภาพคล่องของตลาด

แคบลงในช่วงตลาดคึกคัก กว้างขึ้นในช่วงข่าว

มักพบในโบรกเกอร์ ECN/STP

ข้อดี: Spread ต่ำกว่าในสภาวะปกติ

ข้อเสีย: อาจกว้างมากในช่วงข่าวสำคัญ

ตัวอย่าง Spread โดยเฉลี่ย

| คู่เงิน | Spread เฉลี่ย (pips) |
|---|---|
| EUR/USD | 0.1 - 1.5 |
| GBP/USD | 0.5 - 2.0 |
| USD/JPY | 0.3 - 1.5 |
| AUD/USD | 0.5 - 2.0 |
| GBP/JPY | 1.5 - 4.0 |
| USD/THB | 20 - 100+ |

Commission vs Spread

โบรกเกอร์บางราย (โดยเฉพาะ ECN) เสนอ Spread ต่ำมากแต่คิด Commission แยก เช่น:

บัญชี Standard: Spread 1.2 pips, Commission = $0
บัญชี ECN:      Spread 0.1 pips, Commission = $7/lot (round trip)
ต้นทุนจริง Standard: 1.2 pips = $12/lot
ต้นทุนจริง ECN:      0.1 pip + $7 = 0.1 pip + 0.7 pip = 0.8 pips = $8/lot

Tip: เปรียบเทียบ ต้นทุนรวม (Spread + Commission) ไม่ใช่แค่ Spread อย่างเดียว

Leverage คืออะไร

Leverage คือเครื่องมือที่ให้คุณควบคุม Position ขนาดใหญ่ด้วยเงินทุนจำนวนน้อย โดยโบรกเกอร์ "ให้ยืม" ส่วนที่เหลือ

อธิบายแบบง่าย ๆ

Leverage 1:100 หมายความว่า: ใช้เงินของคุณ $100 ควบคุม Position มูลค่า $10,000 (โบรกเกอร์ "ให้ยืม" อีก $9,900)

Leverage 1:500 หมายความว่า: ใช้เงินของคุณ $100 ควบคุม Position มูลค่า $50,000

ตารางเปรียบเทียบ Leverage

| Leverage | เงินทุนที่ต้องใช้ (Margin) สำหรับ 1 Standard Lot ($100,000) |
|---|---|
| 1:10 | $10,000 (10%) |
| 1:50 | $2,000 (2%) |
| 1:100 | $1,000 (1%) |
| 1:200 | $500 (0.5%) |
| 1:500 | $200 (0.2%) |

Leverage เป็นดาบสองคม

ตัวอย่าง: มีเงิน $1,000 เทรด EUR/USD

กรณีไม่ใช้ Leverage (1:1):

เปิด Position ได้: $1,000 (0.01 lot)
ราคาเคลื่อนที่ 100 pips: กำไร/ขาดทุน = $1 (0.1% ของทุน)

กรณีใช้ Leverage 1:100:

เปิด Position ได้: $100,000 (1 lot)
ราคาเคลื่อนที่ 100 pips: กำไร/ขาดทุน = $1,000 (100% ของทุน!)

คำเตือนสำคัญ: Leverage สูงไม่ได้หมายความว่าคุณ "ต้อง" เปิด Position ใหญ่ คุณสามารถมี Leverage 1:500 แต่เปิด Position แค่ 0.01 lot ก็ได้ สิ่งสำคัญคือขนาด Position ไม่ใช่ตัวเลข Leverage

Margin คืออะไร

Margin คือจำนวนเงินที่โบรกเกอร์กันไว้เป็นหลักประกันเมื่อคุณเปิด Position

ประเภทของ Margin

Used Margin (Margin ที่ใช้):

จำนวนเงินที่ถูกกันไว้สำหรับ Position ที่เปิดอยู่

สูตร: Used Margin = ขนาด Position / Leverage

ตัวอย่าง: เปิด 1 lot EUR/USD ด้วย Leverage 1:100

- Used Margin = $100,000 / 100 = $1,000

Free Margin (Margin ว่าง):

จำนวนเงินที่เหลือใช้สำหรับเปิด Position ใหม่

สูตร: Free Margin = Equity - Used Margin

ตัวอย่าง: Equity $5,000, Used Margin $1,000

- Free Margin = $5,000 - $1,000 = $4,000

Equity (มูลค่าบัญชี):

มูลค่าบัญชีจริง ณ ขณะนั้น

สูตร: Equity = Balance + กำไร/ขาดทุนที่ยังไม่ปิด (Floating P/L)

Margin Level:

ตัวชี้วัดความปลอดภัยของบัญชี

สูตร: Margin Level = (Equity / Used Margin) x 100%

ตัวอย่าง:
Balance: $5,000
Floating P/L: -$500
Equity: $4,500
Used Margin: $1,000
Margin Level = ($4,500 / $1,000) x 100% = 450%

Margin Call และ Stop Out

Margin Call

Margin Call คือสัญญาณเตือนจากโบรกเกอร์ว่าบัญชีของคุณมี Margin Level ต่ำเกินไป โดยทั่วไปเกิดเมื่อ Margin Level ลดลงต่ำกว่า 100% (แต่ละโบรกเกอร์กำหนดไม่เหมือนกัน บางแห่ง 50%, 80%)

เมื่อเกิด Margin Call คุณ ไม่สามารถเปิด Position ใหม่ได้ แต่ Position เดิมยังไม่ถูกปิด

Stop Out

Stop Out คือระดับที่โบรกเกอร์ บังคับปิด Position ของคุณโดยอัตโนมัติ เพื่อป้องกันไม่ให้บัญชีติดลบ โดยทั่วไปเกิดเมื่อ Margin Level ลดลงต่ำกว่า 20-50%

โบรกเกอร์จะปิด Position ที่ขาดทุนมากที่สุดก่อน แล้วปิดไปเรื่อย ๆ จนกว่า Margin Level จะกลับมาเหนือระดับ Stop Out

ตัวอย่างสถานการณ์: โบรกเกอร์กำหนด Margin Call = 100%, Stop Out = 20% Balance: $1,000 เปิด 1 mini lot EUR/USD, Leverage 1:100 Used Margin: $100

กรณีขาดทุน: Equity ลดลงเหลือ $100 → Margin Level = 100% → Margin Call! Equity ลดลงเหลือ $20 → Margin Level = 20% → Stop Out! (ถูกบังคับปิด)

คำเตือน: อย่าปล่อยให้บัญชีถึง Margin Call เด็ดขาด ควรมี Free Margin เหลือเยอะ ๆ เสมอ แนะนำไม่ควรใช้ Margin เกิน 2-5% ของ Balance ต่อ Position

ตัวอย่างคำนวณกำไร/ขาดทุนจริง

สถานการณ์ที่ 1: Buy EUR/USD

เปิด Buy EUR/USD ที่ราคา 1.0850
ปิด Position ที่ราคา 1.0900
ขนาด: 1 Mini Lot (10,000 units)
จำนวน Pips = 1.0900 - 1.0850 = 0.0050 = 50 pips
Pip Value (Mini Lot EUR/USD) = $1/pip
กำไร = 50 pips x $1 = $50

สถานการณ์ที่ 2: Sell GBP/USD

เปิด Sell GBP/USD ที่ราคา 1.2650
ปิด Position ที่ราคา 1.2700
ขนาด: 0.05 lot (5 Micro Lots = 5,000 units)
จำนวน Pips = 1.2650 - 1.2700 = -0.0050 = -50 pips (ขาดทุน เพราะ Sell แล้วราคาขึ้น)
Pip Value (5,000 units) = $0.50/pip
ขาดทุน = 50 pips x $0.50 = -$25

สถานการณ์ที่ 3: Buy USD/JPY

เปิด Buy USD/JPY ที่ราคา 149.50
ปิด Position ที่ราคา 150.00
ขนาด: 1 Micro Lot (1,000 units)
จำนวน Pips = 150.00 - 149.50 = 0.50 = 50 pips
Pip Value = (0.01 / 150.00) x 1,000 = $0.067/pip
กำไร = 50 pips x $0.067 = $3.35

สถานการณ์ที่ 4: คำนวณ Margin ที่ต้องใช้

เทรด EUR/USD 0.1 lot (Mini Lot)
Leverage: 1:100
ขนาด Position = 10,000 x 1.0850 (ราคา EUR/USD) = $10,850
Margin ที่ต้องใช้ = $10,850 / 100 = $108.50

สรุป

Pip คือหน่วยวัดการเปลี่ยนแปลงราคาเล็กที่สุด (ทศนิยมตำแหน่งที่ 4 หรือ 2 สำหรับ JPY)
Pipette = 1/10 ของ Pip ใช้ในราคาทศนิยม 5 ตำแหน่ง
Lot คือขนาด Position: Standard (100K), Mini (10K), Micro (1K), Nano (100)
Spread = ส่วนต่าง Bid กับ Ask คือต้นทุนหลักในการเทรด
Leverage ช่วยให้ควบคุม Position ใหญ่ด้วยเงินน้อย แต่เป็น ดาบสองคม
Margin คือเงินประกัน, Margin Call คือสัญญาณเตือน, Stop Out คือบังคับปิด Position
มือใหม่ควรเริ่มจาก Micro Lot และ Leverage ต่ำ
เข้าใจการคำนวณ P/L จะช่วยบริหารความเสี่ยงได้ดีขึ้น

บทเรียนถัดไป: เราจะเข้าสู่ Chapter 2 เริ่มจากเรื่อง วิธีเลือกโบรกเกอร์ ที่เหมาะสมและปลอดภัย

บทก่อนหน้า

คู่เงิน (Currency Pairs)

บทถัดไป

วิธีเลือกโบรกเกอร์